Με τη συμμετοχή του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Τασούλα, εκπροσώπων της πολιτείας και της αυτοδιοίκησης, συγγενών των θυμάτων και πλήθους πολιτών κορυφώθηκαν στην Παραμυθιά οι εκδηλώσεις μνήμης για τους 49 Προκρίτους, που εκτελέστηκαν στις 29 Σεπτεμβρίου 1943, κατά τη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής.
Η τελετή πραγματοποιήθηκε στο σημείο της εκτέλεσης, μετά την αρχιερατική Θεία Λειτουργία, ενώ ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κατέθεσε στεφάνι στο μνημείο των θυμάτων. Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με ενός λεπτού σιγή και την ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου.
Στην ομιλία του, ο δήμαρχος Σουλίου Θανάσης Ντάνης έδωσε έμφαση στην ανάγκη η μνήμη των 49 να παραμένει ζωντανή και να μην περιορίζεται σε μια επετειακή αναφορά. Αναφέρθηκε στους εκτελεσθέντες ως ανθρώπους με οικογένειες, προσωπικές ιστορίες και όνειρα, υπογραμμίζοντας ότι η ιστορία της Παραμυθιάς δεν μπορεί να αποτυπώνεται μόνο μέσα από ημερομηνίες και αριθμούς. Παράλληλα, συνέδεσε τη μνήμη με την ευθύνη των νεότερων γενεών να γνωρίζουν και να διατηρούν την ιστορική αλήθεια.
Ιδιαίτερη θέση στην ομιλία του είχε η αναγνώριση της Παραμυθιάς ως Μαρτυρικής Πόλης. Ο κ. Ντάνης χαρακτήρισε την ιδιότητα αυτή όχι μόνο τιμητική διάκριση, αλλά και χρέος για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και τη συνέχιση της διεκδίκησης δικαιοσύνης για τα εγκλήματα της Κατοχής. Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε και το ζήτημα των γερμανικών οφειλών και αποζημιώσεων.
Από την πλευρά του, ο Κωνσταντίνος Τασούλας στάθηκε ιδιαίτερα στη θεσμική αναγνώριση της Παραμυθιάς ως Μαρτυρικής Πόλης, την οποία υπέγραψε ο ίδιος τον Αύγουστο του 2025. Όπως ανέφερε, η αναγνώριση αποτελεί δικαίωση για μια περιοχή που πλήρωσε βαρύ τίμημα κατά την Κατοχή.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας συνέδεσε τη θυσία των 49 με την αξία της ελευθερίας, της Δημοκρατίας και της εθνικής ενότητας. Παράλληλα, αναφέρθηκε στις γερμανικές επανορθώσεις, χαρακτηρίζοντας το σχετικό ελληνικό αίτημα ενεργό και διεκδικήσιμο. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι η διεκδίκηση αυτή δεν σημαίνει σύγκρουση με τη σημερινή Γερμανία.
Στη φετινή επέτειο, η Παραμυθιά τίμησε τους νεκρούς της, υπενθυμίζοντας ταυτόχρονα ότι η ιστορική μνήμη αποτελεί ζήτημα παιδείας και ευθύνης. Οι 49 Πρόκριτοι, μαζί με τους 11 κατοίκους που είχαν εκτελεστεί λίγες ημέρες νωρίτερα στο σχολείο Βούλγαρη, παραμένουν βαθιά χαραγμένοι στην ιστορική μνήμη της πόλης και της Θεσπρωτίας.
Οι φετινές εκδηλώσεις ανέδειξαν έτσι δύο παράλληλες διαστάσεις της επετείου: την ανάγκη διατήρησης της μνήμης των θυμάτων και τη σύγχρονη θεσμική συζήτηση γύρω από τη δικαιοσύνη και τις επανορθώσεις. Με σεβασμό στο παρελθόν, η Παραμυθιά συνεχίζει να μεταφέρει το ιστορικό της αποτύπωμα στις επόμενες γενιές σήμερα.
Ομιλία δημάρχου Σουλίου Θανάση Ντάνη
Εξοχότατε Κύριε Πρόεδρε της Ελληνικής Δημοκρατίας,
Σεβασμιώτατε,
Αγαπητοί συγγενείς των θυμάτων,
Επίσημοι προσκεκλημένοι,
Αγαπητές συνδημότισσες, αγαπητοί συνδημότες,
Παραμυθιά, 29 Σεπτεμβρίου 1943.
Μια ημερομηνία που δεν είναι απλώς γραμμένη στην ιστορία της πόλης μας.
Είναι χαραγμένη στη μνήμη μας. Στην ψυχή μας. Στην ταυτότητα της Παραμυθιάς.
Σήμερα, 83 χρόνια μετά, στεκόμαστε και πάλι εδώ. Στον ίδιο τόπο.
Εδώ όπου 49 επίλεκτοι συμπολίτες μας οδηγήθηκαν στον θάνατο από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής και τους μουσουλμάνους τσάμηδες συνεργάτες τους.
49 άνθρωποι. Όχι ένας αριθμός. 49 ζωές. 49 οικογένειες. 49 ιστορίες.
Πατέρες. Σύζυγοι. Αδέλφια. Παιδιά. Άνθρωποι της Παραμυθιάς.
Άνθρωποι που είχαν όνομα, σπίτι, οικογένεια, όνειρα και αγαπημένους ανθρώπους που τους περίμεναν.
Άοπλοι και αθώοι, πλήρωσαν με τη ζωή τους τη βαρβαρότητα της Κατοχής.
Και μαζί με τους 11 που είχαν εκτελεστεί λίγες ημέρες νωρίτερα στο σχολείο Βούλγαρη, η πόλη μας έζησε ένα από τα πιο τραγικά κεφάλαια της ιστορίας της.
Το έγκλημα που συντελέστηκε στην Παραμυθιά δεν είναι ένα μεμονωμένο ιστορικό γεγονός.
Εντάσσεται στη μεγάλη τραγωδία που έζησε η Ελλάδα κατά τη διάρκεια της Κατοχής.
Σε μια περίοδο κατά την οποία ο ελληνικός λαός γνώρισε εκτελέσεις, διώξεις, καταστροφές, πείνα, ξεριζωμό και ανείπωτη βία.
Και η Παραμυθιά βίωσε αυτή τη βαρβαρότητα στην πιο σκληρή της μορφή.
Σήμερα, είμαστε εδώ για να τιμήσουμε τους νεκρούς μας.
Η πραγματική τιμή όμως δεν βρίσκεται μόνο στα στεφάνια, στις τελετές και στις επετείους. Βρίσκεται στη μνήμη.
Οι 49 Πρόκριτοι της Παραμυθιάς δεν αποτελούν απλώς μια σελίδα του παρελθόντος.
Είναι σύμβολα αξιοπρέπειας και αυτοθυσίας.
Και η δική μας υποχρέωση είναι μία:
Να μην επιτρέψουμε ποτέ η θυσία τους να γίνει μια τυπική επετειακή αναφορά.
Να παραμείνει ζωντανή. Να μεταφέρεται από γενιά σε γενιά.
Να αποτελεί οδηγό για το πώς στεκόμαστε απέναντι στην ιστορία μας.
Η Παραμυθιά μαρτύρησε.
Και η ιδιότητα της Μαρτυρικής Πόλης δεν είναι απλώς ένας τίτλος.
Είναι ιστορική πραγματικότητα. Είναι τιμή. Αλλά είναι ταυτόχρονα και χρέος.
Χρέος να κρατήσουμε ζωντανή την ιστορική αλήθεια.
Χρέος να συνεχίσουμε να διεκδικούμε την αποκατάσταση της δικαιοσύνης. Χρέος να μην ξεχάσουμε ποτέ.
Γιατί ένα ερώτημα εξακολουθεί να παραμένει:
Τι έγινε τελικά για την έμπρακτη απόδοση δικαιοσύνης για τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν στον τόπο μας;
Και αυτό το ερώτημα δεν το θέτουμε από διάθεση εκδίκησης.
Το θέτουμε από σεβασμό στα θύματα της θηριωδίας.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και το ζήτημα των γερμανικών οφειλών και των αποζημιώσεων.
Το λέμε με καθαρότητα και με σεβασμό. Μιλάμε για δικαιοσύνη.
Η Ελλάδα έχει δικαίωμα να διεκδικεί.
Και η Παραμυθιά, ως Μαρτυρική Πόλη, έχει ιδιαίτερο ηθικό χρέος να κρατά αυτή τη διεκδίκηση ζωντανή.
Να μην ξεχάσουμε. Να μην εγκαταλείψουμε.
Να μην αφήσουμε τη λήθη να γίνει η τελευταία λέξη της ιστορίας.
Να πιέζουμε. Να διεκδικούμε. Να αγωνιζόμαστε.
Με θεσμικό τρόπο. Με επιχειρήματα. Με ιστορική τεκμηρίωση. Με σεβασμό.
Αλλά και με αποφασιστικότητα.
Το ίδιο χρέος έχουμε και απέναντι σε κάθε προσπάθεια παραχάραξης της ιστορίας, απέναντι σε κάθε αμφισβήτηση της ιστορικής πραγματικότητας του τόπου μας. Η απάντησή μας είναι μία:
Η ιστορική αλήθεια δεν διαπραγματεύεται.
Και δεν θα αφήσουμε τις επόμενες γενιές να γνωρίζουν την ιστορία μας μόνο μέσα από ημερομηνίες και αριθμούς.
Γιατί η ιστορία μας είναι οι άνθρωποί μας. Και οι 49 Πρόκριτοι είναι άνθρωποί μας.
Είναι κομμάτι της Παραμυθιάς. Είναι κομμάτι της Θεσπρωτίας. Είναι κομμάτι της Ελλάδας. Είναι κομμάτι της αιωνιότητας αυτού του τόπου
Σήμερα, 83 χρόνια μετά, στεκόμαστε μπροστά τους με σεβασμό.
Με συγκίνηση. Αλλά και με υπερηφάνεια.
Και ως Δήμος Σουλίου, ως κοινωνία, τους δίνουμε σήμερα μια υπόσχεση.
Ότι θα θυμόμαστε. Ότι θα διδάσκουμε. Και πάνω απ’ όλα: Ότι θα διεκδικούμε.
Για να λάμπει αιώνια το φως της μνήμης και της τιμής των μαρτύρων της Παραμυθιάς.
Για τους 49. Για τους 11. Για όλους εκείνους που χάθηκαν.
Για όλους εκείνους που υπέφεραν.
Για όλους εκείνους που κράτησαν όρθια την Παραμυθιά.
Αιωνία τους η μνήμη.
ΑΘΑΝΑΤΟΙ!
