Ο Αντώνιος Ηπίτης (1857-1927) και η απελευθέρωση της Παραμυθιάς (23.02.1913)

                  Ο Αντώνιος  Ηπίτης   (1857-1927) και η απελευθέρωση της Παραμυθιάς (23.02.1913)      

Του Μάριου Αναστασίου Μπίκα

O Αντώνιος  Ηπίτης γεννήθηκε και απεβίωσε στην Αθήνα.  ΄Ηταν γόνος μεγάλης στρατιωτικής οικογενείας με  καταγωγή  από την Πάργα, στην οποία είχε γεννηθεί ο παππούς του, ο Πέτρος[1]  Hπίτης. Γονείς  του ήταν ο Θεόδωρος Ηπίτης, και η Ελένη Αντώνιου Κριεζή[2]. Απεφοίτησε από τη Σχολή Ευελπίδων. Σπούδασε στη Γαλλία. Έλαβε μέρος στον ατυχή πόλεμο του 1897.   Απόστρατεύτηκε, για να αφοσιωθεί στο συγγραφικό του έργο. Το 1912 επιστρατεύτηκε με το βαθμό του αντισυνταγματάρχη, παίρνοντας μέρος στον Μακεδονικό αγώνα.  Στα μέσα του Οκτώβρη του ιδίου έτους κατήλθε στην Ήπειρο.  Τέθηκε κάτω από τις διαταγές του Στρατηγού Κων. Σαπουνζάκη. Ηγήθηκε μικτού αποσπάσματος με το οποίο, αφού στρατοπέδευσε  παρόχθια του  ποταμού  Αχέροντα από την πλευρά της Πρέβεζας, απέκρουσε επιτυχώς  τις τουρκικές και αλβανικές στρατιωτικές δυνάμεις και συμμορίες, που προσπαθούσαν να μετακινη-θούν  προς την Πρέβεζα και τη Φιλιππιάδα. Στις δύο (2) του Γενάρη 1913 κατέλαβε και τη βόρεια παρόχθια πλευρά του Αχέροντα μαζί με τα πέριξ αυτής χωριά, Γλυκή, Χόικα και Γαρδίκι.

Μετά την απελευθέρωση της Θεσπρωτίας και το τέλος των πολέμων ο Αντώνιος Ηπίτης αποστρατεύθηκε με το βαθμό του συνταγματάρχη, ασχοληθείς στη συνέχεια  με το συγγραφικό του έργο.

Δεν είναι γνωστό αν δημιούργησε οικογένεια και αν άφησε απογόνους.

 1.Ο Πέτρος Hπίτης (1795 – 1861), γεννήθηκε στην Πάργα. Σπούδασε φιλοσοφία και ιατρική στο Βουκουρέστι και στη Βιέννη. Το 1818, αφού εγκαταστάθηκε στην Οδησσό, έγινε ιατρός του Αλέξανδρου Υψηλάντη. Στη συνέχεια το 1830 ήρθε στην Αθήνα, όπου ασχολήθηκε, κυρίως, με την πανούκλα.  (Βλ. Γεωργίου Θ.Μαραζιώτη : « Ο Ηπειρώτης Εθναπόστολος Πέτρος Ηπίτης », Αθήνα 1973)

2. Ο Αντώνιος Κριεζής  (1796-1865) γεννήθηκε στην Τροιζήνα και πέθανε στην Αθήνα.  Διετέλεσε Πρωθυπουργός από το Δεκέμβριο του 1849 ως το Μάιο του 1854.


« Ε Λ Λ Α Σ
ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ
ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ 1912
10 ΛΕΠΤΑ 10 »
ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ (σφαγίδα)
Το παρόν γραμματόσημο μού το έστειλε ο Μαργαριτιώτης Θωμάς Γκίνης. Ο Θ. Γ. είναι Γραμματέας  (2017) της Πανηπειρωτικής Ομοσπονδίας. Ζει μόνιμα στη Γερμανία. Στον ελεύθερο χρόνο του ασχολείται με τη συλλογή φωτο-γραφιών και την έρευνα ιστορικών θεμάτων της άλλοτε Επαρχίας Μαργαριτιού…

Η απελευθέρωση της Παραμυθιάς  (23.02.1913)
Μετά την πτώση των Ιωαννίνων (21.02.1913), το μικτό απόσπασμα του αντισυνταγματάρχη Αντώνιου Ηπίτη, αποτελούμενο από τα τάγματα Φυλακιού, Πλατή, λόχου Παπαδάκη, δύο ουλαμών πυροβολικού και ενός ουλαμού ιππικού, προχώρησε για  την απελευθέρωση  των χωριών βόρεια της  Γλυκής :

 –  „ Ιστορία Ελληνοτουρκικού πολέμου 1912-1913 „,   Ατλαντίδος  Β;΄. , Copyright 1914, P.Ο. Station  Ε – , New York   :

 Σελ. 572 : « Η Νεμίτσα (σ.σ.Βουβοπόταμος), ην τα ανταρτικά σώματα κατώρθωσαν να διαφυλάξουν εκ των δηώσεων των Αλβανι-κών ορδών, υπήρξε το ορμητήριον του κατά των Αλβανών εκκινήσαντος ελληνικού στρατού, υπό τον αντισυνταγματάρχην Ηπίτην.

Ο Αντισυνταγματάρχης Αντ. Ηπίτης έφθασεν εις Νεμίτσαν την 30ην Δεκεμβρίου. Αμέσως συνήθροισε τους στρατιώτας και αντάρτας, ομι-λήσας δι’ ολίγων και αναπτύξας τα του αγώνας,  τον οποίον θα ήρχιζον την επομένην.

Την πρωΐαν της 31ης Δεκεμβρίου ο αντισυνταγματάρχης Ηπίτης διέταξε τα υπ’ αυτόν ταχθέντα ανταρτικά σώματα να βαδίσουν δια μέσου του Σουλίου και αφού καταδιώξουν τους το όρος του Προφήτου Ηλιού κατέχοντας Αλβανούς, να βοηθήσουν κατόπιν τον ελληνικόν στρατόν, καθ’ ον χρόνο διέβαινε τον Αχέροντα δια την κατάληψιν των χωρίων Γλυκής και Χόικας, και είτα καταλαμβάνοντες τα υψώματα του Γαρδικίου να υποστηρίξει την έφοδον των ευζώνων και την εις το Γαρδίκιον και Στάνοβον είσοδον του Ελληνικού στρατού,  όπερ και εγένετο.

Σελ. 572  :  Περί το μεσονύκτιον έπεσε πυκνή ομίχλη και δεν ηδύνατο να διακρίνει ο εις τον άλλον. Με όλας όμως τας κακουχίας αυτάς, την επομένην έκαμον έφοδον. Κατώρθωσαν δε να εκδιώξουν τους Αλβανούς εκ του Προφήτου Ηλιού και να υποβοηθήσουν την διάβασιν του Αχέροντος υπό του Ελληνικού στρατού και την κατάληψιν του χωριού Γλυκής, χωρίς ο στρατός ούτος να πάθει ουδέ μίαν απώλειαν, δι ο και ο αντισυνταγματάρχης Ηπίτης, τηλεγραφών προς τον Αρχηγόν του Στρατού Διάδοχον Κωνσταντίνο έλεγε : « Διέβην Αχέροντα χωρίς να πληρώσω πορθμεία εις τον Χάρωνα ».

 22 Φλεβάρη 1913

Στις 22.02.1913  ο Ηπίτης, προτού αναχωρήσει για την κατάληψη της Παραμυθιάς, απηύθυνε προς τους στρατιώτες του και τα υπό τη διοίκησή του αντάρκτικα και εθελοντικά σώματα την παρακάτω αυστηρή Διαταγή :

(Αριθμ. 155α)

 «  Συνιστώ τα διάφορα τμήματα θέλουσιν επισταθμεύσει καθ’ οργανικάς μονάδας. Συνιστώ ευπρέπειαν εις τους άνδρας, σεβα-σμόν της ατομικότητος και περιουσίας των διαφόρων κατοίκων Οθωμανών ή Χριστιανών της ανωτέρω πόλεως και έχω την απαίτησιν ως άλλως τε πέποιθα, ότι ο Ελληνικός στρατός θέλει εμπράκτως δια της διαγωγής του αποδείξει ότι έχει συναίσθησιν της αποστολής του και των υποχρεώσεων  της φυλής του. Θέλω τιμωρήσει αυστηρότατα πάντα όστις ήθελε παρεκτραπεί, καθιστώ δε υπευθύνους δια πάσαν παρακετροπήν τους Διοικητάς των διαφόρων τμημάτων και Αξιωματικούς αυτών  

                                                                     Ηπίτης   »

23 Φλεβάρη 1913

 Κυριακή, 23 Φλεβάρη του 1913, μία (13.00) το μεσημέρι.  Ο αντι-συνταγματάρχης   Ηπίτης Αντώνιος συνοδευόμενος από αξιωματικούς, υπαξιωματικούς, στρατιώτες και χωρικούς εισήλθε απελευθερωτής στην Παραμυθιά. Στην νότια είσοδο της πόλης, κοντά στο Καρκαμίσι, τον υποδέχτηκε ο Μητροπολίτης Νεόφυτος, επικεφαλής ζητωκραυγάζοντος πλήθους. Στη συνέχεια λαός και στρατός οδηγήθηκαν στο Μητροπολιτικό ναό της Παναγίας (Μεγαλοεκκλησιάς), όπου ο προκαθήμενος, τελέσας δοξολογία επί τη απελευθερώσει της πόλης, εκφώνησε συγκινητικό πανηγυρικό.

Τα τουρκικά στρατεύματα που ήταν στρατοπεδευμένα στην Παραμυθιά και στα γύρω χωριά, όταν πληροφορήθηκαν τον ερχομό των δυνάμεων του Ηπίτη,  αναχώρησαν νύχτα για την Αλβανία με όλο το πολεμικό  τους υλικό. Οι παραμείναντες όμως Μουσουλμάνοι Τσάμηδες,  αφού παρέ-δωσαν στις ελληνικές στρατιωτικές δυνάμεις τετρακόσια (400) όπλα, δήλωσαν υποταγή και απέστειλαν τηλεγράφημα συμπαράστασης προς τον διάδοχο Κωνσταντίνο (Ιωάννινα).

Tο όνομα του συνταγματάρχη Ηπίτη Αντώνιου είναι συνδεδεμένο με την απελευθέρωση της Παραμυθιάς.

Σύμφωνα με το Αρχείο του Δήμου Σουλίου (Χριστίνα Γώγου)  η Κεντρική Δημόσια οδός της Παραμυθιάς, από το Γαλατά ως το Καρκαμίσι, ονομαζόταν μέχρι το 1960 (;) οδός Ηπίτου. ΄Εκτοτε η οδός αυτή μετονομάσθηκε σε οδός Κωνσταντίνου Καραμανλή, επειδή το 1954 ο Κ.Κ. ως Υπουργός Δημοσίων  ΄Εργων ρυμοτόμησε  την Παραμυθιά.

Σήμερα,  μήπως, ο εν λόγω Δήμος πρέπει να ονομάσει κάποια οδό της Παραμυθιάς ή την επαρχιακή ΕΟ Γλυκής – Παραμυθιάς, οδός   Ηπίτη;

Το έτος 1913 κι ο μήνας Φλεβάρης
 Ο μήνας Φλεβάρης του 1913 είναι για την ΄Ηπειρο  ιστορικός σταθμός. Είναι ιστορικός σταθμός, διότι απελευθερώθηκε μετά από πέντε   (5), περίπου αιώνες πικρής τουρκικής σκλαβιάς και μετά από δύο μεγάλες επαναστάσεις και κινήματα.

Το 1913  : Στις 21 Φλεβάρη έπεσαν τα Γιάννενα, στις 23 Φλεβάρη  η Παραμυθιά,  στις 24 Φλεβάρη το Καρβουνάρι, το Μαργαρίτι και  η Πάργα  και στις 26 Φλεβάρη η Ηγουμενίτσα και οι Φιλιάτες.

 Στις 26 Φλεβάρη ο αντισυνταγματάρχής Ηπίτης Αντώνιος από την Παραμυθιά απέστειλε εις Ιωάννινα προς τον Διάδοχον Κωνσταντίνον το παρακάτω τηλεγράφημα :

Αριθμ. 1581

 Παραμυθιά 26.02.13   ώρα 9 π.μ.

Α.Β. Υψηλότητα Στρατηγόν Διάδοχον Κωνσταντίνον

Ιωάννινα

«  Κατόπιν εγγράφου προκηρύξεώς μου εν ονόματι Βασιλέως και Διαδόχου Κωνσταντίνου περί υποταγής και ισονομίας προς κατοίκους Τσαμουριάς, ανεξαρτήτως φυλής και θρησκεύματος, και προσλαλιάς εις παρουσιασθέντας μοι  προκρίτους Μπέηδες και αγάδες, χαίρω αναφέρων κατάληψιν και υποταγήν απάσης Τσαμουριάς μέχρι Καλαμά και εκείθεν Φιλιάτες. Δια τμημάτων μου κατέχω Παραμυθιάν, Καρβουνάριον, Μαργαρίτιον, Πάργαν, Κορώνην, Γουμενίτσαν, Καστρί – Δαγ,  Φιλιάταες και Νεοχώρι, αφοπλίζων κατοίκους, μη δυνάμενος διαθέσω τμήματα αλλαχού πέραν Καλαμά. Μεταβαίνω εις άπαντα τα καταληφθέντα μέρη. Οθωμανός βουλευτής Σαχίν Ντίνο προ-σήλθε παρ’ εμοί μετά πολλών προκρίτων, μπέηδων και αγάδων από Καστρί Δαγ, δηλωσάντων απάντων τελείαν υποταγήν

                                                                         Ηπίτης  »

 Γραπτές πηγές :            

 –   Γεωργίου Θ. Μαραζιώτη : « Ο Ηπειρώτης Εθναπόστολος Πέτρος Ηπίτης », Αθήνα 1973, σελ. 50.

«…  Ο Ηπίτης Πέτρος θα αφήσει λαμπρούς απογόνους. Τον υιόν του Θεόδωρο, που ετίμησε τον Ελληνικό στρατό και την καταγωγήν του, αναδειχθείς εις καθηγητής της Μηχανολογίας στη Σχολή των Ευελπίδων, καθώς και Επιτελάρχη του στρατού.

Και τα τρία του εγγόνια, παιδιά του Θεοδώρου, τον Αντώνιο, το Δημήτριο και τον Ιωάννη, οι οποίοι επίσης ετίμησαν τας ενό-πλους δυνάμεις της χώρας, στο στρατό της ξηράς, ο πρώτος ως αξιωματικός, πολεμήσας γενναίως στις μάχες προς απελευθέρω-ση  της Ηπείρου το 1912-13, και στο ναυτικό οι δύο άλλοι, εξελι-χθέντες στο βαθμό του Ναυάρχου. Και οι τρεις των υπήρξαν συγ-γραφείς αξιόλογων έργων εις την στρατιωτική τέχνη ….».

 –  Γενικό Επιτελείο Στρατού.

Επίτομη ιστορία των Βαλκανικών πολέμων 1912-1913.  ΄Εκδοση Διευθύνσεως Ιστορίας Στρατού, Αθήνα 1987 :

Σελ. 168 (210)  :  «  Στο  μεταξύ, για την κάλυψη του άκρου αριστερού της διατάξεως και την εκκαθάριση της περιοχής του Αχέροντα ποταμού από τα τακτικά και άτακτα τουρκικά και αλβανικά σώματα που δρούσαν εκεί, συγκροτήθηκαν στις 26 Δεκεμβρίου (σ.σ.1912) μικτό απόσπασμα με επικεφαλής τον Αντισυνταγματάρχη Ηπίτη Αντώνιο από δύο Τάγματα Πεζικού, το Ανεξάρτητο Τάγμα Πεζικού (που συγκροτήθηκε από τα πλεο-νάσματα των επιστράτων), τα λοιπά τμήματα της περιοχής Παραμυθιάς και Αχέροντα, τον ουλαμό Ιππικού και τρία ορειβα-τικά πυροβόλα. Τα τμήματα του Αποσπάσματος απώθησαν διαδοχικά τα τουρκικά τμήματα και μέχρι τις 2 Ιανουαρίου εξασφάλισαν και τις δύο όχθες στον κάτω ρου του Αχέροντα… »

 Εφημερίδες του Α΄.  Βαλκανικού πολέμου (1912-1913) :

 –  Εστία  της 29.11.1912, σελ. 3.

 «  ΤΟΥΡΚΙΚΑ ΟΡΓΙΑ ΕΙΣ ΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟΝ

 Κατ’ ασφαλείς πληροφορίας Τουρκαλβανοί άτακτοι προέβησαν εις διωγμούς εναντίον των κατοίκων των χωρίων Γλυκύ, Χόικα και Ποταμιά της περιφερείας Πρεβέζης και δεινήν λεηλασίαν των αποθηκευμένων εκεί ζωοτροφιών.

Από τα υπάρχοντα εκεί 1500 βόδια και άλογα, 3.500 πρόβατα, 175 χιλ. οκάδας ρύζι, 180 χιλ. οκάδας αραβόσιτον, μεγάλας ποσότητας βουτύρου, ελαίου και ελαιών δεν αφήκαν τίποτε, ακόμη και τα υπάρχοντα εκεί διάφορα σκεύη διήρπασαν.

    Νεολόγος Πατρών 11.11.1912,  σελ. 1

      Νεολόγος Πατρών  (07.02.1913) σελ. 3

 

  Νεολόγος Πατρών :     26.02.1913

 Δύο τηλεγραφήματα  Ηπίτη προς Α.Β.Υ. Κωνσταντίνο       (1ο)

 2ον ΄.

   Ο Μητροπολίτης Παραμυθίας Νεόφυτος  απέστειλε στις 23.02.1913 προς την  Α.Β.Υ.,  το παρακάτω τηλεγράφημα  :

(Τα παραπάνω τηλεγραφήματα βρίσκονται στο ΙΣΑ Αθηνών)

1ον

        Αποκρυπτογράφηση

 Γεν. Στρατηγείον    Ιωάννινα               24  Φεβρ.  15.56΄

Τηλεγράφημα   3470

 Προς Πρωθυπουργόν και Υπουργόν Στρατιωτικών Βενιζέλον

 Λαμβάνω την τιμήν αναγγείλω ότι αντισυνταγματάρχης Ηπίτης εισήλθεν 23ην τρέχοντος  1 μ.μ. ώραν εις Παραμυθίαν μετά ταγμάτων Φιλιακού, Πλατή, λόχου Παπαδάκη, δύο ουλαμών πυροβολικού και ουλαμού ιππικού. Αναμένονται εκεί δια Σκάλας Παραμυθιάς υπό-λοιποι δυνάμεις. Ετελέσθη αμέσως δοξολογία χοροστατούντος Μητροπολίτου Νεοφύτου. Συγκίνησις  πλήθους κλαίοντος εν εκκλη-σία κατόπιν ωραίας προσλαλιάς Μητροπολίτου περί Ελλάδος. Περισυλλογή όπλων ήρχισεν.  Αναμένεται κατάληψις Μαργαριτίου. 

                                                                                                               Κωνσταντίνος  »

Αποκρυπτογράφηση

2ον ΄. 

Παραμυθία 23 Φεβρουαρίου 1913

ώρα 6. μ.μ.

Αντισυνταγματάρχης Α. Ηπίτης

 Προς την

Α.Β.Υ. Στρατηγόν Διάδοχον  Κωνσταντίνον

Ιωάννινα

 Περί καταλήψεως Παραμυθιάς.

 Λαμβάνω την τιμήν  ν’ αναφέρω ότι σήμερον 1μ.μ. ώραν εισήλθον εις Παραμυθιάν μετά Ταγμάτων Φυλιακού, Πλατή, λόχου Παπαδάκη, δύο ουλαμών πυροβολικού και ουλαμού ιππικού. Αναμένω δια Σκάλας Παραμυθιάς τρεις λόχους μου μεθ’ ενός πυροβόλου. Ετελέ-σθη αμέσως δοξολογία, χοροστατούντος Πανηρωτάτου Μητροπο-λίτου Νεοφύτου. Συγκίνησις πλήθους κλαίοντος εν τη εκκλησία κατόπιν ωραίας προσλαλιάς Μητροπολίτου περί Ελλάδος, Βασιλείας και Υμητέρας Υψηλότητος. Αντιφώνησα καταλλήλως. Μοι  επαρου-σιάσθησαν άπαντες πρόκριτοι  Τουρκαλβανοί, πολιτικοί, υπάλληλοι, στρατιωτικός ιατρός, φαρμακοποιός  και λοχαγός οικονομικού. 

Μοι παρέδωκαν Διοικητήριον και περί τα 400 όπλα, μοι υποσχέ-θησαν δε να με συντρέξωσιν στην περισυλλογήν πάντων των όπλων των ευρισκομένων εις τα πλησίον  χωρία.  Ευρίσκονται ενταύθα περί τους 91 ασθενείς και τραυματίαι κατά τας μετά των τμημάτων μου συμπλοκάς στρατιώται. Οθωμανοί ανευ φαρμάκων και πεινούντες.  Παρακαλώ διατάξατε εάν ισχύει και δι’ αυτούς η υπ’ αριθμ. 47 εγκύκλιος της 6ης Φεβρουαρίου ε. έ. ή επιτρέψατέ μοι να τοις δίδω  καθημερινόν συσσίτιον στρατιώτου. Ελπίζω τάχιστα να αφοπλίσω πέριξ χωρία τη συνδρομή προκρίτων.  Αναμένω αναφοράν Ταγμα-τάρχου Ματζούκη περί καταλήψεως Μαργαριτίου  και Καρμυονα-ρίου (σ.σ. Καρβουναρίου (;)) οπότε μεταβήσομαι και εκεί. Εξέδωκα προκήρυξιν περί υποταγής εις νόμους του κράτους. Παρακαλώ δια-τάξατε να μοι αποσταλώσι τα εν τη εσοκλείστω σημειώσει φάρμακα. Κρίνω επάναγκες να διορισθεί τάχιστα Διοικητικός αντιπρόσωπος Παραμυθίας.                                                              

                                                        Α.  Ηπίτης   αντισ.

Για να μην χάνετε τις σημαντικότερες ειδήσεις, καθημερινά θα σας στέλνουμε στο email σας τις αναρτήσεις της ημέρας. Σας ευχαριστούμε που μας εμπιστεύεστε για την ενημέρωση σας!
Holler Box
Αρέσει σε %d bloggers: